Положајник и Чесница

W dniu Bożego Narodzenia z samego rana trzeba upiec symboliczny okrągły  chleb, który nazywa się чесница (czyt. czesnica) i pełni taka sama rolę co kołacz podczas slavy. W zależności od domowych zwyczajów чесница może być ozdobiona lub jak w naszym przypadku bardzo skromna bez ozdób. 
Jak przygotować świąteczne pieczywo? A na przykład tak:

- 900 g mąki

- 2 jajka

- 2 opakowania kwaśnego mleka (kubeczki 180ml) 

- ok. 180 ml oleju

- jedno opakowanie proszku do pieczenia ok. 12g

Składniki mieszamy i odstawiamy na 15 minut.

Do ciasta dodajemy drobne przedmioty, pieniążek, fasolę, kukurydzę, guzik czy gałązkę. 

Następnie wstawiamy do piekarnika, pieczemy w temperaturze 200 stopni, ok. 30-40 minut.

Чесница wypiekana jest niemalże tuż przed podaniem. Jeszcze ciepła łamie się na tyle części ilu jest domowników za stołem. Jednym z bardziej emocjonujących i radosnych momentów jest wyszukiwanie w swoim kawałku chlebka ukrytych skarbów. Wszyscy mają nadzieję, że znajdą właśnie pieniążek gdyż gwarantuje to powodzenie w finansach i generalnie będzie szczęśliwy rok. Kto znajdzie pszenicę będzie po prostu bardzo płodny ;), a kukurydzę czy fasolę będzie zajmował się gospodarką lub będzie wyjątkowo zdrowy. Oczywiście znaczenie symboli ustala się w zależności od zwyczaju w domu. Czasem zdarza się, że na wsi w ten sposób dzielone są obowiązki: fasola - karmisz owce, kukurydza - świnie itd. Zanim jednak чесница zostanie podzielona, powinno się pójść do cerkwi, po powrocie do domu: zapalić świecę, kadzidło, okadzić dom, ikonę i domowników, odmówić Ojcze Nasz. 

Божић

 Мир Божији, Христос се роди!*

tymi słowy w dniu Bożego Narodzenia, a i następnych kilka dni, pozdrawiają się prawosławni Serbowie. Na takie pozdrowienie odpowiadamy:

  Ваистину се роди!**

Święta Bożego Narodzenia (Божић) obfitują w bardzo dużą ilość obyczajów i jak to zwykle bywa w zależności od regionu i tradycji w danej rodzinne, jedne się kultywuje inne nie. Część z nich ma korzenie przedchrześcijańskie, część jest związana z czysto ludowymi wierzeniami, a większość oczywiście z obrzędami religijnymi związanymi z cerkwią. W zeszłym roku nie rozpisałam się za bardzo na temat tego święta, zdałam jedynie foto relację z pieczenia prosiaczka i owieczki. 
Dziś był ten dzień. Бадњи дан. Tego dnia mężczyźni z domu, wyruszają do lasu po Бадњак czyli gałąź dębu. I już w tym momencie mamy różne zwyczaje. Zabierają ze sobą siekierę, kukurydzę lub pszenicę, rakiję lub wino. Osoba, która będzie ścinała gałąź pozdrawia badnjak z okazji święta. Przeżegnawszy się, wypije kapkę wina lub nie, czy też wyleje symbolicznie w miejscu cięcia. Badnjaka nie dotykam bez rękawiczek. 

Cały dzień badnjak czeka przed domem do wieczora. Dopiero wieczorem zapraszany jest do środka, symbolizuje o wejście Boga do domu. Osoba, która badnjak wycięła wnosi go do domu rozsypując po pokoju pszenicę, kukurydzę czy co tam ma, wypowiadając słowa Христос се роди. Badnjak powinno się porąbać na trzy części i nimi rozpalić ogień lub dodać do ognia wypowiadając życzenia dla domu na przyszły rok (zaklinanie ognia). Można odłamać gałązkę i pozostawić jako świąteczny symbol, dekorację - zamiast choinki lub też obok niej. 

Co zrobić jeśli mieszkamy w mieście i nie mamy kominka o wycieczce do lasu nie wspominając? Badnjak można kupić na bazarku, coraz częściej w formie przyjemnych dla oka stroików, lub kilku drobnych gałązek. W tym roku np. miasto Novi Sad wraz z Parkiem Narodowym Fruszka Gora rozdali 8000 badnjaków, by w miarę możliwości ograniczyć wyprawy na wzgórza FG w celu wycinania gałązek dębu na dziko. 
Można badnjak zostawić tak w spokoju bez palenia w domu. A wieczorem 6 stycznia udać się do cerkwi na wspólne palenie badnjaka. Wówczas odbywa się krótka liturgia, przed cerkwią rozpalane jest ognisko i symbolicznie palony jest wspólny banjak. Czasem są i fajerwerki. Miła, ciepła atmosfera zagwarantowana. 

Бадни дан zarezerwowany jest również na pieczenie pieczeni. Jest to wyzwanie dla smakoszy gdyż badnji dan jest dniem postnym i trzeba się powstrzymać by ciepłego pieczonego mięsa nie zjeść od razu. Musi poczekać do dnia następnego.

Детињци

W zeszłym roku nie napisałam nic o Serbskich zwyczajach około Bożonarodzeniowych. W tym roku postaram się bardziej. 

Dziś było święto zwane детињци (czyt. detińci) jest to święto dzieci. Wypada zawsze w trzecią niedzielę przed prawosławnym Bożym Narodzeniem (Божић - bożić). Tego dnia rodzice, po powrocie z cerkwi lub po prostu rano związują swoje dzieci, swoje albo cudze. Związują im ręce, albo nogi, przywiązują do stołu, krzesła. Wiązać można sznurem, sznurkiem, paskiem, wstążką, szalikiem... Wydaje się dziwne? 

Trochę jest, ale ma to swoje znaczenie. Oczywiście chodzi o symboliczne więzy rodzinne, harmonię itd. Ma to jeszcze jakąś symbolikę ale chwilowo nie mogę sobie przypomnieć czy chodzi o bycie oszczędnym i uczciwym. Dzieci mogą się wykupić z "niewoli" drobnymi prezentami dla rodziców.

Wszytko odbywa się w wesołej rodzinnej atmosferze. Dzieci mają o tyle dobrze, że za tydzień mogą odpłacić mamie (święto материце - materice) pięknem za nadobne i ją związać. Materice to jeden z największych świąt ku czci kobiet, a w szczególności matek (taki trochę Polski Dzień Matki). Mama również po przyjęciu życzeń może się wykupić prezentami, które daje dzieciom. Dzieci oczywiście mogą związać, również zamężną sąsiadkę byleby tylko dostać drobny prezent (mogą to być owoce, czekolada...)

A za 2 tygodnie mogą związać tatę (оци - oci lub очеви - oczewi). W tym roku Oci wypadają 6 stycznia, czyli w Бадњи Дан (czyt. badni dan). 7 stycznia to już Boże Narodzenie...

PS: my już mali zdecydowanie nie jesteśmy, ale tata A. chciał nas trochę postraszyć i przyszedł do nas z paskiem w ręku, z wiązania zrezygnował bo chyba nie dałby rady ;)

Bożonarodzeniowa pocztówka

Minęły grudniowe święta, sylwester, styczniowe święta, czekamy na nowy rok 13 stycznia...

A na blogu postświąteczny post zdjęciowy.
Wegetarianie mogą sobie odpuścić.

Бадњак (czyt. badnjak) czyli gałęzie dębu, obowiązkowo musi znaleźć się w każdym domu na dzień przed Bożym Narodzeniem...Badnjak symbolizuje drewno przyniesione do stajenki, by ogrzać Jezusa oraz drewno krzyża, na którym został ukrzyżowany.

Obowiązkowe jest również печење (czyt. peczeńe) czyli pieczony prosiak lub jagnię...

 

6 stycznia cały dzień słychać strzały z broni lub petardy na znak, że pieczeń jest już przygotowana a domownicy przygotowani na Boże Narodzenie. 7 stycznia z samego rana wystrzały i huk petard ogłaszają narodziny Jezusa.

Мир Божији, Христос се роди!

Ваистину се роди!

PS: nowy Tito w kolekcji.